QUÂN SỰ

Nga sửa Công ước Montreux để giữ chắc Crimea?

ĐẤT VIỆT   07/04/2019 • 18:42

Moscow cho rằng đã đến lúc sửa đổi bản Công ước Montreux về việc tàu chiến đi qua eo biển Thổ Nhĩ Kỳ đến Biển Đen.

Thời gian qua, các tàu chiến NATO hiện diện ngày càng nhiều ở Biển Đen dẫn đến những thách thức nghiêm trọng đến vấn đề an ninh của Nga ở khu vực này. Thậm chí, Moscow còn cho rằng Mỹ đang chuẩn bị phủ nhận Công ước Montreux được ký kết năm 1936.

Sau thất bại ở Thế chiến thứ nhất, Thổ Nhĩ Kỳ đánh mất quyền kiểm soát Eo biển. Việc lưu thông qua eo Thổ Nhĩ Kỳ của cả tàu quân sự và dân sự đều được định đoạt bởi Ủy ban Eo biển Quốc tế, mà cụ thể là đại diện của phe chiến thắng.

Giữa những năm 30 thế kỷ trước, Ankara đã gây ra nhiều sức ép và được cả Liên Xô và phương Tây đồng thuận, đại diện các bên gồm châu Âu, Liên Xô, Thổ Nhĩ Kỳ (không có Mỹ) đã gặp nhau ở Montreux (Thụy Sĩ) và cho ra đời bản Công ước Montreux năm 1936. Công ước này khôi phục quyền kiểm soát của Thổ Nhĩ Kỳ với Eo biển cửa ngõ Biển Đen.

Công ước này quy định Thổ Nhĩ Kỳ cho phép các tàu thương mại qua eo biển thoải mái trong thời bình, nếu có chiến tranh, eo biển này sẽ bị kiểm soát với tàu dân sự.

Về tàu quân sự, không một quốc gia hay liên minh nào có thể đưa hơn 9 tàu hải quân tải trọng tối đa 15.000 tấn lưu thông vào Biển Đen.

Và không tàu nào ngoài khu vực có tải trọng 45.000 tấn được đi vào vùng biển này. Thời gian hoạt động của các con tàu không quá 21 ngày.

Bản đồ Eo biển Thổ Nhĩ Kỳ áp dụng Công ước Montreaux

Với Công ước này, Thổ Nhĩ Kỳ đã góp phần đảm bảo an ninh cho khu vực, cũng như an ninh của quốc gia này. Tuy nhiên, đã bắt đầu nảy sinh những mâu thuẫn trong thời gian qua, đặc biệt khi bối cảnh địa chính trị ở Biển Đen có nhiều thay đổi so với thời kỳ mới xuất hiện Công ước, vào 80 năm trước.

Hiện tại, Ukraine gần như mang danh nghĩa một thành viên không chính thức của NATO và các hoạt động bênh vực Kiev được liên minh quân sự này diễn ra thường xuyên hơn. Tàu quân sự của NATO qua lại gần như liên tục trong khu vực này.

Thậm chí, đầu tuần qua, NATO đã phát đi thông báo cho biết 14 chiến hạm của Romania, 6 chiến hạm từ Bulgaria, Canada, Hy Lạp, Hà Lan và Thổ Nhĩ Kỳ với tổng cộng 2.200 binh sĩ sẽ tập trận chung ở Biển Đen. Trong khi trước đây, Biển Đen gần như tuyệt giao với các tác động từ bên ngoài của NATO.

TIN TÀI TRỢ

Dù số lượng tàu chiến từ ngoài Biển Đen vào tham gia tập trận (6 tàu) vẫn không vượt quá giới hạn của Công ước Montreux, nhưng Nga cho rằng thời gian lưu lại vùng biển này tới 21 ngày là quá lâu.

Trong môi trường tác chiến hiện đại, thời gian này đủ để NATO thực hiện cả một chiến dịch tấn công phủ đầu một quốc gia.

Điều này dẫn đến việc Nga đặt vấn đề cần phải xem xét lại Công ước Montreux và phải có những sửa đổi để phù hợp hơn cho an ninh khu vực, hay cụ thể là ngăn chặn sự xuất hiện của NATO tại vùng biển mà gần như Nga có sức ảnh hưởng tuyệt đối này.

Vừa qua, các nhà lập pháp ở bán đảo Crimea, cũng như các nghị sĩ ở Moscow đã kêu gọi Tổng thống Putin có kế hoạch nhằm thay đổi bản Công ước này.

Ít nhất, đảm bảo thời gian hoạt động của các tàu chiến ở đây rút ngắn hơn nữa, hoặc nghiêm cấm các hành động khiêu khích như tập trận, kết nối quân sự...

Ngày càng nhiều tàu quân sự NATO xuất hiện tại Biển Đen

Nhà phân tích quân sự cấp cao của Nga Mikhail Aleksandrov, thuộc Viện Quan hệ Quốc tế Moscow (MGIMO) của Bộ Ngoại giao Nga cho rằng Moscow nên đáp trả thách thức từ các tàu NATO bằng cách yêu cầu sửa đổi Công ước Montreux. Tuy nhiên sẽ là một hành động khéo léo nếu không muốn 'bứt dây động rừng'.

Hiện tại, Thổ Nhĩ Kỳ đã có nhiều bước cải thiện quan hệ với Nga, nhưng Ankara vẫn là một nước thành viên bên trong NATO. Nếuu Moscow gia tăng sức ép, rất có thể các nước NATO sẽ thúc đẩy kế hoạch xây dựng kênh đào qua eo biển này. Một kênh đào như vậy hoàn toàn không chịu chi phối của Công ước Montreux và tình hình sẽ rất tồi tệ cho Nga.

'Ngoài ra, nếu Nga bộc lộ tham vọng sửa đổi Công ước về phía có lợi cho mình, rất có thể NATO sẽ là người phát động chiến dịch thay đổi Công ước này trước với các điều khoản có lợi cho họ' - ông Aleksandrov cho biết.

Chuyên gia này phân tích thêm: 'NATO đang trong tình cảnh chứa nhiều mâu thuẫn. Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang đối đầu với nhau, và đây là cơ hội của Nga khi tận dụng mâu thuẫn đó để tìm kiếm các lợi ích cho mình.

Tuy nhiên, Washington hoàn toàn có thể buộc Ankara sửa đổi 'Montreux' theo hướng có lợi cho NATO như một cách để giảm tải những sự đối đầu'.

'Dù sao, Mỹ vẫn cần Thổ Nhĩ Kỳ vì vịa trí địa lý quá đặc biệt của họ. Washington chỉ muốn sử dụng các biện pháp cứng rắn để 'giáo dục' lại tư tưởng cho đồng minh này. Vì thế, Nga không nên quá vội vàng, mối quan hệ Moscow - Ankara đang tốt đẹp và không phải được xây dựng trong một sớm một chiều' - ông Aleksandrov nhận định.

Theo Đỗ Tú/Đất Việt

Thích

Tags: Công ước | Thổ Nhĩ Kỳ | eo biển | Biển Đen | sửa đổi | tàu quân sự | tàu chiến | thay đổi

MỚI NHẤT

goto top